دست‌ورزی چیست؟

آیا زمانی‌که بند کفش‌تون رو می‌بندین یا در بطری رو باز می‌کنین یا وقتی‌ که کلید رو توی قفل می‌چرخونین، وقتی که چیزی رو یادداشت می‌کنین و یه عالمه کار های کوچک دیگه رو انجام می‌دین، از خودتون پرسیدین که چطور این کارها رو انجام دادین؟ آیا می‌دونستین که در حال به‌کار گرفتن قدرت دست‌ورزی دست‌هاتون هستین؟

زندگی ما پر شده از مهارت های حرکتی که ممکنه اهمیت اونا رو ندونیم. کافیه خدایی نکرده کوچک ترین اختلالی توی انجام این کار‌ها پیش بیاد؛ اون وقته که به جواب همه‌ی این سوالا می‌رسین!

مهارت دست ورزی برای ما خیلی مهم و حیاتیه. «دست ورزی» یعنی استفاده از عضلات ریز و درشت دست ها؛ از نوک انگشت‌ها گرفته تا بازوها و شونه‌ها.

مهارت دست‌ورزی اکتسابیه و زمان یادگرفتنش از «دوران کودکی» شروع میشه. در صورتی که بچه‌ها از این مهارت بی‌بهره باشن توی مراحل بعد زندگیشون دچار مشکل می‌شن که درباره اش حسابی صحبت می‌کنیم.

توی این مقاله در مورد این مسائل حرف می‌زنیم :

• مهارت دست‌ورزی یعنی چی؟
• چرا مهارت دست‌ورزی خیلی مهمه؟

مهارت دست ورزی یعنی چی؟

دست ورزی یعنی کودک بتونه حرکت های ظریف دستش رو کنترل کنه. یعنی چی؟ زمانی که کودک بتونه از قسمت های مختلف دستش «به درستی» استفاده کنه و دستش زود خسته نشه و به قول خودمون دستاش قوی باشه میگیم این کودک از مهارت دست‌ورزی خوبی برخورداره. این کودک می‌تونه کار هایی مثل گرفتن، نگه داشتن، پرت کردن، فشار دادن یا گرفتن چیزی بین دوتا انگشت اشاره و شست رو به خوبی انجام بده.

کودکی که مهارت دست‌ورزی خوبی داره علاوه بر فعالیت های مدرسه، به خوبی از پس کارهای شخصی خودش مثل لباس پوشیدن، کفش پوشیدن، مسواک زدن، غذا خوردن با قاشق برمیاد.

از سن دو تا پنج سالگی به راحتی می‌تونیم با یک سری بازی ها و تمرین های خیلی ساده به تقویت مهارت‌های حرکتی ظریف و تقویت عضلات دست بچه ها (یعنی همون دست ورزی) بپردازیم.

وسایل و سرگرمی ها می‌تونن به ما توی این راه خیلی کمک کنن؛ اما باید در نظر داشته باشیم که وسایل و سرگرمی های مختلفی که به کار می‌گیریم باید متناسب با گروه سنی و موقعیت های مختلف انتخاب بشه.

این مسئله رو فراموش نکنید که مهم‌ترین نوع آموزش به کودکان ، آموزش «غیر مستقیم» و از طریق بازیه.

چرا تقویت مهارت دست‌ورزی خیلی مهمه؟

برای ما خیلی مهمه که بچه ها بتونن برای مثال خودشون دکمه های لباسشون رو ببندن یا از قاشق استفاده کنن، خوش خط بنویسن و از قیچی خوب استفاده کنن. چرا؟ چون این مهارت ها در نهایت باعث میشه بچه ها مهارت های دیگه رو به راحتی کسب کنن و این‌که اعتماد به نفسشون تقویت میشه. دست ورزی یکی از مهارت‌های اساسی و مهمیه که کودک باید پیش از دبستان کسب کرده باشه. این مهارت، پیش نیاز تمام فعالیت هاییه که توی دوران دبستان قراره انجام بده. پس اگه کودکی به هر دلیلی این مهارت ها رو به موقع کسب نکرده باشه علاوه بر این‌که اعتماد به نفسش رو در مقابل گروه همسالانش از دست میده، نمی‌تونه به درستی وظایفی که براش تعیین میشه رو انجام بده. حتی شاید دوران دبستان برای کودک به خاطره ای تلخ تنبدیل بشه!

نکته ی مهمش اینجاست که این مهارت رو توی سنین پایین راحت تر میشه کسب کرد؛ چون همراه با بازی و سرگرمیه! و خب میدونین که بچه ها عاشق بازی کردن هستن.

مهارت دست ورزی بعد از خودش، تقویت مهارت های دیگه رو هم به دنبال داره. مثل هماهنگی چشم و دست، رشد خلاقیت و خیلی چیزای دیگه.

خلاصه مقاله مهارت دست‌ورزی چیست؟

مهارت دست ورزی به دسته‌ای از توانایی ها گفته می شه که به ما توی انجام دادن فعالیت های حرکتی روزمره کمک می کنه. تقویت این مهارت در بین بچه‌ها یکی از مهمترین لازمه های کسب استقلال و افزایش اعتماد به نفس اونهاست. خوشبختانه بهترین راه برای تقویت مهارت دستورزی استفاده از بازی های هدفمندِ که درموردش مفصل حرف زدیم.

چندتا بازی ساده پیشنهاد می‌کنیم:

• خمیربازی و گل بازی

• پازل
• کار با قیچی مخصوص کودکان
• مدادرنگی و ابزار نقاشی
• بلوک‌های لگو و خانه بازی
• نخ کردنی ها و وصل کردنی ها
• بازی های پیچاندنی مثل پیچ و مهره
• شن بازی و خاک بازی

یادتون باشه اگه کودک مهارت دست ورزی ضعیفی داشت و نتونست فعالیت ها رو به درستی انجام بده، به جای برخورد تند یا سرزنش کودک، علت رو پیدا کنید و به دنبال راهکار برای تقویتش باشید.

راستی اگه بچه ها گفتن «نمی‌تونم» تسلیم نشید! چون تسلیم شدن در برابر این حرف یعنی پذیرفتن اون حرف؛ اگه تسلیم شدید کودک فکر می‌کنه واقعا نمی‌تونه و برای تونستن تلاش هم نمی‌کنه.

شما هم اگر بازی یا فعالیت دیگه‌ای برای تقویت مهارت دست ورزی می شناسید که می‌تونه مهارت دست بچه ها رو تقویت کنه حتما توی بخش نظرات برای ما بنویسید.

بعضی از سوال های رایج :

چرا تقویت دست ورزی پیش دبستانی مهم است؟

این مهارت، پیش‌نیاز تمام فعالیت هاییه که بچه ها قراره توی دوران دبستان انجام بدن. پس اگه کودکی به هر دلیلی این مهارت ها رو به موقع کسب نکرده باشه علاوه بر این‌که اعتماد به نفسش رو در مقابل گروه همسالانش از دست میده، نمی‌تونه به درستی وظایفی که براش تعیین میشه رو انجام بده. حتی شاید دوران دبستان برای کودک به خاطره ای تلخ تبدیل بشه!

چه بازی هایی برای تقویت دست ورزی بچه ها خوبه؟

خمیر بازی و گل بازی، پازل ها، کار با قیچی های مخصوص کودک، مدادرنگی و ابزار نقاشی و …

گردآورنده: یگانه ابراهیمی